Đau, xóc bụng khi chạy bộ

Xương khớp

Chạy bộ bị xóc bụng là hiện tượng không quá hiếm gặp, đặc biệt là những người mới bắt đầu làm quen với bộ môn này. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến đau, xóc bụng khi chạy bộ và khi xảy ra phải xử trí như thế nào?

1. Đau xóc bụng khi chạy là gì?

Theo các nghiên cứu thống kê, số trường hợp chạy bộ bị xóc bụng lên đến khoảng 70%. Tình trạng này trong y khoa gọi là ETAP (Exercise-related Transient Abdominal Pain), nghĩa là đau bụng tạm thời do tập thể thao ít nhất 1 lần trong năm. Một thống kê khác cho thấy cứ mỗi 5 vận động viên điền kinh sẽ gặp ít nhất một người bị đau bụng khi chạy bộ trên đường đua.

Một điểm đáng chú ý là đau xóc bụng khi chạy không phải là tình trạng khẩn cấp và đa số người chạy bộ cơ bản không cần đến gặp bác sĩ. Hầu hết các trường hợp gặp phải tình trạng này xử trí bằng cách cách giảm tốc độ chạy hoặc dừng lại hoàn toàn để làm dịu cơn đau trước khi tiếp tục quãng đường còn lại.

Một số đặc điểm về tần suất đau bụng khi chạy bộ:

  • Xảy ra phổ biến ở người trẻ tuổi;
  • Tần suất ở nam và nữ là tương đương nhau;
  • Tỷ lệ xảy ra ở người có thể trạng gầy (ectomorph) cao hơn;
  • Chạy bộ bị xóc bụng dễ xảy ra sau một bữa ăn no;
  • Các loại thức uống nồng độ ưu trương (như chứa nhiều muối hay nhiều đường) dễ dẫn đến xóc bụng khi chạy hơn.

2. Biểu hiện của đau bụng khi chạy bộ

  • Vị trí: Đau bụng khi chạy bộ thường xảy ra khu trú hơn lan tỏa khắp bụng. Vị trí phổ biến nhất là phía dưới 2 bên bờ sườn, một số trường hợp đau xóc bụng lan lên vai vì vị trí này cũng bị dây thần kinh hoành chi phối;
  • Tính chất đau: Đau nhói, kiểu quặn thắt, có thể kèm theo cảm giác co cứng thành bụng. Tuy nhiên đa số trường hợp đau không quá nghiêm trọng, không ảnh hưởng đến sức khỏe. Ngược lại, một số người chạy bộ bị xóc bụng khiến họ phải chạy chậm lại hoặc tạm ngừng.

3. Nguyên nhân dẫn đến đau bụng khi chạy bộ

3.1. Co thắt cơ hoành

Xóc bụng khi chạy bản chất là một dạng chuột rút ở cơ hoành và cơ thành bụng. Điều này giải thích lý do tại sao người mới chạy dễ bị đau bụng khi chạy bộ hơn người có kinh nghiệm lâu năm hay chạy tốc độ cao dễ xóc bụng hơn chạy chậm. Khi chạy ở tốc độ nhanh, hơi thở của người chạy sẽ dồn dập hơn, việc hít vào thở ra có vẻ nông hơn dẫn đến cơ hoành không được giãn ra tối đa nên sẽ làm nặng hơn tình trạng xóc bụng.

Đi kèm tình trạng co thắt chính là hiện tượng thiếu cung cấp oxy cho cơ hoành. Khi vận động cường độ, cơ thể sẽ ưu tiên cung cấp oxy cho những cơ quan hay mô cần nồng độ oxy cao hơn (ví dụ các cơ ở chân). Do đó, phần còn lại như cơ hoành và cơ thành bụng sẽ nhận được lượng khi oxy ít hơn bình thường và hệ quả là đau bụng khi chạy bộ nặng hơn.

3.2. Phúc mạc bị kích thích

Một giả thuyết lý giải nguyên nhân dẫn đến xóc bụng khi chạy gần đây cho thấy nguyên nhân có thể do lớp phúc mạc bị kích thích khi chạy. Giải phẫu lá phúc mạc bản chất là một lớp màng mỏng có nhiệm vụ ngăn cách các tạng với nhau, đồng thời ngăn cách các tạng với thành bụng. Quá trình chạy bộ có thể làm các tạng di động, cọ xát vào lá phúc mạc và kích thích dẫn đến xóc bụng.

3.3. Chạy ngay sau khi ăn

Chạy bộ bị xóc bụng dễ xảy ra nếu người chạy vừa ăn quá no. Thời điểm sau ăn là lúc dạ dày và ruột cần tập trung hoạt động để tiêu hóa thức ăn, do đó việc chạy bộ làm gián đoạn hoạt động này và dẫn đến đau bụng.

3.4. Sử dụng đồ uống quá ngọt

Xóc bụng khi chạy nguy cơ xảy ra cao hơn khi người tập vừa uống một số loại nước giải khát chứa đường và có ga.

3.5. Cong vẹo cột sống

Tình trạng xóc hay đau bụng khi chạy bộ phần nào đó có liên quan đến tình trạng cong vẹo cột sống.

4. Một số thói quen dễ gây xóc bụng khi chạy

4.1. Chạy bộ ở cường độ cao

Những người mới bắt đầu chạy bộ do còn khá sung sức nên có xu hướng muốn chạy bộ cường độ cao để nhanh chóng đạt được kết quả mong muốn. Điều này khiến họ cố gắng chạy ở tốc độ cao hoặc chạy quãng đường dài hơn so với khả năng. Đây là một thói quen khiến những người mới bị đau mỏi cơ hay đau bụng khi chạy bộ.

4.2. Không khởi động trước khi chạy

Khi tìm hiểu các yếu tố dẫn đến xóc bụng khi chạy bộ, nhiều trường hợp nhận thấy khi họ không thực hiện các động tác khởi động hay khởi động sơ sài thì tần suất xảy ra đau bụng khi chạy bộ sẽ cao hơn.

Các nghiên cứu chứng minh các động tác khởi động phù hợp trước khi luyện tập bất kì môn thể thao nào hỗ trợ quá trình trao đổi chất của cơ thể hiệu quả hơn, đồng thời tăng mức độ dẻo dai và linh hoạt. Các bài tập khởi động giúp các nhóm cơ được “làm nóng” và sẵn sàng cho những quãng đường chạy dài và tốn nhiều sức lực hơn.

4.3. Chạy sai kỹ thuật

Trên thực tế, khá nhiều người chạy bộ với kỹ thuật chưa đảm bảo, do đó họ thường xuyên bị đau cơ, xóc bụng khi chạy. Chạy sai kỹ thuật sẽ tạo ra áp lực tác động lên màng bụng và là nguyên do có thể dẫn đến cảm giác đau tức bụng.

Để cải thiện tình trạng này, người chạy cần lưu ý luôn giữ cho lưng thẳng và thả lỏng 2 vai. Đây là bí quyết hỗ trợ chạy bộ đạt hiệu quả cao hơn, đặc biệt đối với vận động viên chạy quãng đường dài.

4.4. Chưa kiểm soát được nhịp thở

Trong quá trình chạy bộ, kiểm soát nhịp thở là một yếu tố có vai trò vô cùng quan trọng. Rất nhiều người chạy bộ với nhịp thở ngắn, thở nông nên không trao đổi đủ oxy cung cấp cho cơ thể, trong đó có cơ hoành nên rất dễ bị đau xóc bụng.

5. Xử trí cơn đau xóc bụng khi chạy

Ngay cả những vận động viên giàu kinh nghiệm cũng có thể bị xóc hay đau bụng khi chạy bộ, đặc biệt là khi thi đấu. Khi gặp phải tình trạng này, người chạy có thể xử trí bằng cách giảm tốc độ đôi chút, kiểm soát việc hít thở (hít sâu thở đều), đôi khi có thể chậm lại vài giây hoặc vài chục giây cho mỗi km quãng đường. Điều đặc biệt quan trọng là không cố gắng chạy quá nhanh đến mức xóc bụng phải dừng lại hoàn toàn, không thể chạy được nữa.

Bên cạnh đó, người chạy bộ bị xóc bụng có thể dùng tay ấn mạnh vào vị trí đau, hơi ngả người về phía trước. Theo thống kê, việc hít thở sâu hiệu quả trong 40% trường hợp xóc bụng khi chạy, còn ấn vào vị trí đau hiệu quả trong 31% trường hợp và ngả người ra trước giảm 18% số ca.

Một số người chạy bộ bị xóc bụng chọn cách đứng hẳn lại hoặc chuyển sang đi bộ, sau đó giơ thẳng hai tay lên trời, hít vào thật sâu và nín thở lâu hết mức có thể. Động tác này có tác dụng kéo căng cơ hoành, cơ liên sườn, tương tự như động tác kéo căng cơ chân khi bị chuột rút.

6. Phòng ngừa xóc bụng khi chạy

  • Không nên ăn uống quá nhiều trong vòng 2 giờ trước khi chạy bộ, tốt nhất trong khoảng 3-4 giờ. Lưu ý thức ăn nhiều dầu mỡ hay chất xơ sẽ cần thời gian tiêu hoá nhiều hơn, do đó nên hạn chế chúng trước khi chạy. Trong quá trình chạy, người tập chỉ ăn hoặc uống từng ngụm nước nhỏ;
  • Hạn chế tối đa động tác rung, lắc, di động vùng bụng, đôi khi nên đeo đai cố định vùng bụng;
  • Lưu ý cách hít thở khi chạy, không nên hít thở quá nhanh mà hãy cố gắng hít thở sâu và đều trong suốt quá trình chạy.

Chạy bộ bị xóc bụng là hiện tượng không quá hiếm gặp, đặc biệt là những người mới bắt đầu làm quen với bộ môn này. Tìm hiểu đúng nguyên nhân chạy bộ bị xóc bụng sẽ giúp bạn biết cách phòng tránh hiệu quả.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *